थंडीच्या मौसमात खा ही झटपट बनणारी सोपी आणि चटकदार लोणची!!

तसं पाहता तोंडी लावणे हा भारतीय जेवणाचा अविभाज्य भाग आहे. चटण्या, लोणची, कोशिंबीर यापैकी एकतरी आपल्या रोजच्या जेवणात असतंच. त्यात अनेकविध प्रकारही असतात. यात वर्षभर टिकणारी लोणची असतात, तशीच हात लोणची (झटपट आणि तात्पुरती) सुद्धा असतात जी अशीच येता जाता करायची आणि लगेचच संपवायची अशीही असतात. आज आपण झटपट लोणच्यांचे काही प्रकार पाहू.

फ्लॉवर, गाजर, मटार, सर्व भाज्या मिळून अर्धा किलो असतील तर १००ग्राम मोहरीची डाळ, ५० ग्राम मेथी, लाल तिखट, मीठ, हिंग, लिंबू. फोडणीसाठी तेल.

कृती : सगळ्या भाज्या नीट धुवून कोरड्या करून घ्या.  फुलकोबीची फुलं मोकळी करून घायची. गाजर, सोलून, त्याचेपण पण बारीक तुकडे करून घ्या. मटारचे दाणे व बाकी भाज्या एकत्र करून घेऊन त्यात मीठ, तिखट, लिंबाचा रस घालून बाजूला मुरत ठेवा. कढईत मोहरी डाळ व मेथी थोडी परतून घ्या.  मेथीची पावडर करा. मोहरी डाळ व मेथी पावडर पण भाज्यांमधे मिसळून घ्या. दुसऱ्या कढईत तेल गरम करून त्यात हिंग, हळद, मोहरीची फोडणी करून घ्या. गार झालेली फोडणी त्यात नीट मिक्स करून घ्या. हे लोणचं हवाबंद डब्यात ठेवा. ८ दिवसाच्या वर जर उरलं, तर मात्र फ्रिजमध्ये ठेवा. 

हे लोणचं लिंबाच्या रसात बनवायचं आहे. त्याला तेलाची फोडणी किंवा मसाला लागत नाही, त्यामुळे तुम्ही याला डाएट लोणचं म्हणू शकता. आवळ्याच्या फोडी करायच्या. तसंच आंबेहळदीच्या, आल्याच्या व ओल्या हळदीच्या गोल चकत्या करायच्या. लिंबाचा रस, मीठ, व हिंग एकत्र करून त्या रसात वरील फोडी बुडवायच्या. आठ दिवस फ्रीज मधे छान टिकतं. संपलं की परत करायचं. 

साहित्य : २५ लिंबं, पाऊण किलो साखर, १ वाटी मीठ, १ वाटी तिखट (तिखटाचं प्रमाणे आवडीनुसार कमी जास्त करता येऊ शकतं). 

कृती : लिंब चांगली ३-४ तास पाण्यात भिजवून ठेवावी. मग निथळून छान कोरडी पुसून घ्यावी. आपल्या आवडीनुसार फोडी करून घ्याव्या. एका लिंबाच्या आठ फोडी केल्या तरी चालतील. मग ज्या बरणीत लोणचं ठेवणार त्यात फोडी घालून मीठ घालावे. चांगले कालवून निदान १५ दिवस तरी मुरू द्यावे. दिवसातून एकदा तरी लिंबू हलक्या हाताने वर खाली करावे. १५ दिवसांनी त्या लिंबाना चांगला रस सुटलेला असेल. फोडी मऊ झाल्या असतील. आता त्यातच मापाची साखर व तिखट मिसळावे. फोडी मुरायला ८  दिवस तरी लागतील. त्यानंतर लोणचे खाण्यासाठी तयार!! ह्यात हिंग, मेथी, हळद, मोहरी असे काहीच नसल्यामुळे हे लोणचे उपासाला चालते.

वरील लोणचे करून झाल्यावर बरीच लिंबू सालं उरतात. त्याचं पाचक करता येईल. रस काढून उरलेली नुसती लिंबसाली कात्रीने कापून घ्या आणि जरा मीठ लावून ठेवा. दोन चार दिवसात सालं नरम झाली की जरा हिंग,आलं, सैंधव, मिरेपूड व थोडा लिंबूरस घालून ठेवला की चटपटीत पाचक तयार!!!
हवं असेल तेव्हा थोडंस घेऊन चघळायचं. याने तापामुळे तोंडाची गेलेली चव परत येते. पित्त झालं असेल तर पित्तावरही हा एक चांगला उपाय आहे.

मग, लोणच्यासाठी भाज्या आणायला मंडईत कधी जाणार?

पाककृती आणि फोटो सौजन्य- भारती मुळे, भारती'ज किचन. 

टीप- फोटोंचे प्रताधिकार राखीव. पूर्वपरवानगीशिवाय त्यांचे कोणत्याही स्वरुपाचे मुद्रण किंवा वापर करु नये.