'मिस्टर ए' आणि लंडनचा तो 'हनी ट्रॅप': काश्मीरच्या महाराजांची एक विसरलेली गोष्ट!

मंडळी, तुम्हाला काय वाटतं? आजकालचे हे इन्स्टाग्राम इन्फ्लुएन्सर्स, बॉलिवूड स्टार्स किंवा मोठे उद्योगपतीच फक्त वादात (Controversy) अडकतात? किंवा आजकालच फक्त 'हनी ट्रॅप'चे प्रकार घडतात? जर तुमचा असा समज असेल, तर तो आज आपण थोडा मोडीत काढूया. कारण आज मी तुम्हाला शंभर वर्षांपूर्वीच्या अशा एका प्रकरणाबद्दल सांगणार आहे, ज्याने तेव्हाच्या ब्रिटीश साम्राज्याला आणि भारतीय संस्थानिकांना पार हलवून सोडलं होतं. हे प्रकरण होतं एका राजपुत्राचं, एका मोठ्या रकमेच्या ब्लॅकमेलिंगचं आणि एका अशा गुपिताचं, जे लपवण्यासाठी 'मिस्टर ए' (Mr. A) हे टोपणनाव वापरलं गेलं. पण म्हणतात ना, "इश्क आणि मुश्क लपून राहत नाही," तसंच काहीसं या बाबतीतही झालं. ही गोष्ट आहे काश्मीरचे शेवटचे महाराज हरी सिंह यांची आणि त्यांच्या आयुष्यातील त्या एका 'चूक' ठरलेल्या लंडन दौऱ्याची. विचार करा, १९२४ साल होतं ते. आजच्या सारखं इंटरनेट नव्हतं, व्हॉट्सॲप नव्हतं, की सीसीटीव्ही कॅमेरे नव्हते. पण तरीही एका राजपुत्राला कसं जाळ्यात ओढलं गेलं, हे वाचून तुम्हाला आजच्या काळातल्या क्राईम थ्रिलरची आठवण येईल. त्याकाळी काश्मीरचे महाराज होते प्रताप सिंह. त्यांना स्वतःचं अपत्य नव्हतं, त्यामुळे त्यांचे पुतणे हरी सिंह हे गादीचे वारसदार होते. तरुण, देखणे आणि अफाट श्रीमंतीत लोळणारे हरी सिंह १९२४ मध्ये लंडनला फिरायला गेले होते. आता राजपुत्र म्हटल्यावर थाट तर असणारच ना? लंडनच्या उच्चभ्रू वर्तुळात त्यांचं उठणं-बसणं होतं. तिथेच त्यांची भेट झाली एका अत्यंत सुंदर स्त्रीशी - मॅगी रॉबिन्सन. मॅगी ही चार्ल्स रॉबिन्सन नावाच्या एका माणसाची पत्नी होती. पण हरी सिंह यांना याची कल्पना नव्हती की हे पती-पत्नी मिळून एक मोठं जाळं विणत आहेत. हरी सिंह मॅगीच्या प्रेमात पडले आणि तिथूनच या नाट्याला सुरुवात झाली. एका रात्री पॅरिसच्या एका हॉटेलमध्ये हरी सिंह आणि मॅगी एकत्र असताना, अचानक मॅगीचा नवरा चार्ल्स तिथे 'टपकला'. त्याने जोरात ओरडाओरडा केला, "माझ्या पत्नीसोबत हे काय चाललंय?" वगैरे वगैरे... अगदी आपल्या सिनेमात असतं तसंच! आता विचार करा, एका भावी राजाची अब्रू टांगणीला लागली होती. हरी सिंह घाबरले. त्यांना वाटलं की हे प्रकरण बाहेर आलं तर काश्मीरची गादी तर जाईलच, पण ब्रिटीश सरकारही त्यांना सोडणार नाही. याच भीतीचा फायदा घेऊन त्या टोळीने त्यांच्याकडे पैशांची मागणी केली. ती रक्कम छोटी-मोठी नव्हती, तर तब्बल ३ लाख पाउंड होती! आजच्या हिशोबात ही रक्कम कोट्यवधींच्या घरात जाते. हरी सिंह यांनी घाबरून दीड लाख पाउंडांचे दोन चेक दिले. पण गंमत बघा, हे प्रकरण तिथेच संपलं नाही. जेव्हा हे चेक बँकेत वटवायला आले, तेव्हा बँकेला संशय आला. प्रकरण कोर्टात गेलं. आता अडचण अशी होती की, जर राजपुत्राचं नाव उघड झालं असतं, तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नाचक्की झाली असती. म्हणून ब्रिटीश कोर्टाने हरी सिंह यांना 'मिस्टर ए' असं नाव दिलं. पण म्हणतात ना, जगाला सगळं कळतं! लंडनच्या वर्तमानपत्रांनी ही बातमी चवीने चघळली. जरी कोर्टात त्यांचं नाव 'मिस्टर ए' होतं, तरी काही दिवसातच सगळ्यांना समजलं की हे 'मिस्टर ए' दुसरे तिसरे कोणी नसून काश्मीरचे युवराज हरी सिंह आहेत. भारतातही या प्रकरणाची जोरदार चर्चा झाली. आपल्या महाराष्ट्रातही तेव्हाच्या वर्तमानपत्रात यावर काही ना काही गप्पा रंगल्याच असतील, नाही का? या प्रकरणाने हरी सिंह यांना एक मोठा धडा दिला. पण यातून आपल्याला काय शिकायला मिळतं? श्रीमंती आणि सत्ता असली की तुमच्या भोवती 'मॅगी रॉबिन्सन' सारखी माणसं घिरट्या घालणारच. आजच्या भाषेत सांगायचं तर, हा त्या काळाचा 'सायबर क्राईम' किंवा 'हनी ट्रॅप' होता, फक्त तो डिजिटल नव्हता इतकंच. हरी सिंह नंतर काश्मीरचे महाराज झाले. त्यांनी अनेक सुधारणा केल्या, पण त्यांच्या नावाशी जोडलेला हा 'मिस्टर ए'चा डाग कधीच पूर्णपणे पुसला गेला नाही. आजही इतिहासाच्या पानांमध्ये हे प्रकरण एका मोठ्या धड्यासारखं वाचलं जातं. आपल्या आयुष्यातही आपण अनेकदा अशा मोहात पडतो, जिथे समोरची व्यक्ती आपल्याला फक्त आपल्या फायद्यासाठी वापरत असते. मग ती सोशल मीडियावरची एखादी अनोळखी मैत्री असो किंवा व्यवसायातला एखादा 'खूपच चांगला' वाटणारा व्यवहार. "जे चकाकतं ते सगळंच सोनं नसतं," हे हरी सिंह यांना दीड लाख पाउंड मोजून कळालेलं सत्य आपण विनामूल्य लक्षात ठेवायला काय हरकत आहे? बघा, काळ बदलला तरी माणसाचा स्वभाव आणि फसवणुकीच्या पद्धती फार काही बदलत नाहीत. फक्त माध्यमं बदलतात. तेव्हा हॉटेलच्या खोलीत 'नवरा' अचानक यायचा, आता मोबाईलवर एखादा मेसेज किंवा लिंक येते. शेवटी सावधगिरी हीच आपली खरी सुरक्षितता आहे, नाही का? तुम्हाला काय वाटतं, हरी सिंह यांनी तेव्हा घाबरून पैसे द्यायला हवे होते का? की त्यांनी सुरुवातीलाच हे प्रकरण ब्रिटीश सरकारला सांगून त्या ब्लॅकमेलर्सना धडा शिकवायला हवा होता? तुमच्या मते 'अब्रू' वाचवण्यासाठी दिलेली किंमत कधी योग्य असते का? विचार करा आणि सांगा!