मुख्य सामग्रीवर जा
बोभाटा
बोभाटा
📖मालिका: खाद्यपदार्थांच्या जन्मकथाभाग 12/20 ›

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल !

3 मिनिट वाचन
शेअर करा:
कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल !

कबाब म्हटले म्हणजे खवय्ये मंडळीच्या तोंडाला पाणी सुटलेच पाहिजे. बनवायला सोपा, कुठेही न्यायला सोपा तसेच तब्येतीसाठी पण चांगला असा हा पदार्थ आहे. टुंडा कबाब, हरियाली कबाब, दगडी कबाब, शाही कबाब असे कित्येक प्रकारचे कबाब देशाच्या वेगवेगळ्या भागात तयार केले जातात. फक्त भारतच नाही, तर कबाब जगभर प्रसिद्ध आहे. सध्या कबाब कितीही प्रसिद्ध असले आणि कबाबचे नवनविन प्रकार येत असले तरी कबाबचा इतिहास पण तितकाच रंजक आहे मंडळी!!!

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 1

तुम्हाला वाटत असेल कबाबचा शोध भारतात लागला असेल.  पण नाही, कबाबचा शोध टर्की किंवा तुर्कस्तानात लागला आहे. इब्न बतुता तुम्हाला माहित असेलच.  हा मोरक्कोचा प्रवासी इसवी सन १२०० च्या सुमारास भारतात फिरायला आला होता. तर त्याने तेव्हापासून भारतात कबाब होते हे लिहून ठेवले आहे.

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 2

तुर्की भाषेत कबाबला कबिबा म्हणतात.  म्हणजेच पाणी न वापरता शिजवलेले मांस. पण भारत आणि इतर देशात याला सुरुवातीपासूनच कबाब म्हटले जाते. एक कथा अशी सांगितली जाते की तुर्की सैनिक मांस पुरायला हवे म्हणून तलवारीवर मांस भाजून त्याला वेगवेगळे मसाले लावून खायचे. याचा उल्लेख १३७७ मध्ये लिहिल्या गेलेल्या कैसा-ए-यूसुफ या पुस्तकातसुद्धा आहे. कबाबचा उल्लेख असलेला हा सर्वात जुना पुरावा मानला जातो. हा पदार्थ मग शौकीन खवय्यांमुळे जगभर पसरला. 

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 3

चंगेज खानसुद्धा कबाबचा चाहता होता. इतिहासकार सांगतात की जेव्हा केव्हा चंगेज खान युद्धावर जायचा, तेव्हा त्याच्या बायका सैनिकांसाठी मांसाचे पदार्थ बनवून सोबत पाठवत असत. युद्धादरम्यान मग सगळे सैनिक तलवारीवर भाजून ते मांस खायचे. चंगेज खान सैनिक जे खायचे तेच खात असल्यामुळे तो पण तेच खायचा. तलवारीच्या जोरावर चंगेज खानने जग जिंकले म्हटले जाते, पण त्यात कबाबचाही वाटा होता हे मान्य करावे लागेल.  

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 4

१६ व्या शतकात मुमताज महलचा मुलगा औरंगजेबने गोवळकोंडयाचा किल्ला जिंकल्याच्या आनंदात सैनिकांसाठी कबाब बनवले होते. पण यावेळी कबाब तलवारीवर भाजून न बनवता ते ग्रॅनाइटच्या दगडावर भाजून बनवण्यात आले होते. या कबाबलाच मग शाही कबाब म्हटले जाऊ लागले. आणि अशा पद्धतीने कबाब भारताच्या स्वयंपाक घरात शिरला.

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 5

(शाही कबाब)

१७ व्या शतकातील लखनऊचा नवाब ‘असफ उदौला’ याला कबाब फार आवडायचे पण वयोमान आणि आरोग्यामुळे त्याचे दात कमजोर झाले. दात कमजोर झाले म्हणजे चावता येणार नाही आणि चावता आलं नाही तर कबाब कसे खाणार ? म्हणून असफ उद्दौलाने एक स्पर्धा भरवली. त्यात सांगण्यात आलं की नावाबासाठी असे कबाब बनवण्यात यावेत की ज्यांना चावण्याची गरज पडणार नाही. या स्पर्धेतून जन्म झाला गिलौटी कबाबचा जो टुंडे कबाब म्हणूनही प्रसिद्ध आहे...

हा संपूर्ण इतिहास आमच्या या लेखात वाचा:

नबाब के कबाब : लखनऊचे प्रसिद्ध टुंडे कबाब आणि त्या मागचा गमतीशीर इतिहास !!!

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 6

(गिलौटी कबाब / टुंडे कबाब)

बाकी जगभर मांसाहारी कबाब बनतील, पण भारतात प्रत्येक पदार्थासाठी शाकाहारीच काय, पण जैन हासुद्धा पर्याय लोकांना लागतो. त्यामुळं भाजी आणि पनीर वापरुन केलेले कबाबही लोकांना प्रचंड आवडतात.  ज्यात हरयाली कबाब, पनीर टिक्का, दही कबाब खाल्लेच असतील ना तुम्ही? 

कबाबचा शोध कुठे लागला? कबाबचा हा इतिहास तुम्हाला नक्कीच माहित नसेल ! – चित्र 7

थोडक्यात काय, मांसाहारी कबाब तुर्कस्तानातून जगभर पोचला असला तरी शाकाहारी कबाबचा शोध भारतातच लागला आहे. खरंकी नाही?

 

लेखक : वैभव पाटील.

खाद्यपदार्थांच्या जन्मकथा · भाग 12/20
पुढचा भाग 13पहाटे ४ वाजता विकल्या जाणाऱ्या मुलुंडच्या प्रसिद्ध मायकल मिसळपावच्या जन्माची गोष्ट !!→← मागचा भाग 11: आइसफ्रूटचा शोध कोणी आणि कधी लावला ? वाचा आइसफ्रूटचा जीवनप्रवास !!

बोभाटा WhatsApp चॅनेल फॉलो करा!

ताज्या लेखांची माहिती थेट WhatsApp वर मिळवा.

फॉलो करा

संबंधित लेख

कल्हणकृत राजतरंगिणी आणि काश्मीरच्या राजांचा रंजक प्राचीन इतिहास
लाइफस्टाइल

कल्हणकृत राजतरंगिणी आणि काश्मीरच्या राजांचा रंजक प्राचीन इतिहास

कल्हण पंडितांच्या राजतरंगिणी ग्रंथाच्या आधारे काश्मीरचा प्राचीन इतिहास आणि कर्कोटक वंशातील राजांच्या कारभाराचा रंजक वेध.

२ जून, २०२६

बायकांच्या 'ब्रा'चा रंजक इतिहास: दोन रुमालांपासून सुरू झालेला अब्जावधींचा जागतिक व्यापार!
लाइफस्टाइल

बायकांच्या 'ब्रा'चा रंजक इतिहास: दोन रुमालांपासून सुरू झालेला अब्जावधींचा जागतिक व्यापार!

दोन रेशमी रुमालांपासून सुरू झालेला 'ब्रा'चा प्रवास आणि त्याचा जागतिक फॅशन व व्यापारावर झालेला परिणाम सांगणारा रंजक इतिहास.

३० मे, २०२६

'ज्युडास गोट'चं भयंकर रहस्य! ज्युडास आणि विश्वासघाताची गोष्ट
लाइफस्टाइल

'ज्युडास गोट'चं भयंकर रहस्य! ज्युडास आणि विश्वासघाताची गोष्ट

बायबलमधील ज्युडास आणि कत्तलखान्यातील 'ज्युडास गोट' यांच्यातील साम्य सांगणारी ही गोष्ट आपल्याला विश्वासघाताची नवी व्याख्या शिकवते.

२४ मार्च, २०२६

स्टेटस सिंबल ते 'सायलेंट किलर': गुटक्याचा रक्ताळलेला इतिहास
लाइफस्टाइल

स्टेटस सिंबल ते 'सायलेंट किलर': गुटक्याचा रक्ताळलेला इतिहास

एकेकाळी श्रीमंतीचे लक्षण मानल्या जाणाऱ्या पानपराग आणि माणिकचंद गुटक्याचा रक्ताळलेला इतिहास आणि त्याचा सामाजिक आरोग्यावर झालेला परिणाम.

२३ मार्च, २०२६

सुपर मार्केटमधील 'शॉपिंग कार्ट'चा रंजक इतिहास आणि एका जिद्दी माणसाची गोष्ट
लाइफस्टाइल

सुपर मार्केटमधील 'शॉपिंग कार्ट'चा रंजक इतिहास आणि एका जिद्दी माणसाची गोष्ट

आज आपण सहज वापरत असलेल्या शॉपिंग कार्टला सुरुवातीला ग्राहकांनी नाकारले होते. सिल्व्हान गोल्डमन यांनी लावलेल्या या शोधाची ही रंजक गोष्ट.

२० मार्च, २०२६