मुख्य सामग्रीवर जा
बोभाटा
बोभाटा

मशरूम विकून वर्षाला १.२५ कोटी कमावणारा भारताचा मशरूम किंग !!

4 मिनिट वाचन
शेअर करा:
मशरूम विकून वर्षाला १.२५ कोटी कमावणारा भारताचा मशरूम किंग !!

गेल्या काही वर्षांत मशरूम खाण्याचे प्रमाण वाढत आहे. मशरूम मध्ये मोठ्या प्रमाणात अँटीऑक्सिडंट आणि विटामिन डी असल्यामुळे हाडांच्या बळकटीसाठी, तरुण दिसण्यासाठी आणि बुध्दीसाठी ते खूप फायदेशीर ठरते. मशरूम खाल्ल्यावर बराच वेळ भूक लागत नाही त्यामुळे डाएटिंगसाठीही मशरूम खाल्ला जातो. सूप किंवा भाजी अशा कोणत्याही स्वरूपात  मशरूम खाता येतो. या सर्व कारणाने बाजारात मशरूम खूप लोकप्रिय आहे. सध्या त्याची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे.

भारतीयांच्या मशरूमच्या याच मागणीला ओळखून काही शेतकऱ्यांनी एक वेगळा प्रयोग म्हणून मशरूमची शेती करायला घेतली. त्यापैकी एक शेतकरी म्हणजे पंजाबचे संजीव सिंह. १९९२ मध्ये पारंपरिक पिकांकडे न वळता संजीव सिंह यांनी मशरूमची शेती करायला घेतली. दुरदर्शनवरच्या 'मेरा पिंड, मेरा किसान' या कार्यक्रमातून त्यांना प्रेरणा मिळाली. त्यांनी वयाच्या २५व्या वर्षी तांडा गावातून मशरूमच्या शेतीची सुरूवात केली. आता ते मशरूममधून दरवर्षी तब्बल १.२५ कोटी कमवतात. त्यांचे काम बऱ्याच जणांना प्रेरणा देत आहे. आज त्यांच्या प्रेरणादायी कामाबद्दल वाचूया.

मशरूम विकून वर्षाला १.२५ कोटी कमावणारा भारताचा मशरूम किंग !! – चित्र 1

शेतीत रस असल्यामुळे संजीव सिंह पंजाब कृषी विद्यापीठात प्रवेश घेतला. तिथे त्यांना भविष्यात मशरूममधून

किती आर्थिक फायदा आहे हे कळले. त्यासाठी त्यांनी सुमारे एक वर्ष यावर संशोधन केले. बाजारपेठेत फिरून किती मागणी आहे याचा अभ्यास केला. पंजाब कृषी विद्यापीठात त्यांनी मशरूम लागवडीच्या पद्धती शिकल्या. जसे की इनडोअर वर्टिकल आणि बॅग फार्मिंग. ते सेंद्रिय खताद्वारे सहज करता येईल हे त्यांच्या लक्षात आले.

अनुभव हा गुरू म्हणतात पण त्यावेळी इतर कोणीही मशरूमची शेती करत नव्हते त्यामुळे संजीव सिंह यांना अनुभव सांगायला कोणीच नव्हते. स्थानिक पातळीवर त्यासाठी बियाणेही उपलब्ध नव्हते. यासाठी त्यांना दिल्लीत जावे लागले. अश्या परिस्थितीत मशरूमची शेती करायचा निर्णय खूप आव्हानात्मक होता.

मशरूम विकून वर्षाला १.२५ कोटी कमावणारा भारताचा मशरूम किंग !! – चित्र 2

जवळजवळ ८ वर्षे त्यांना संघर्ष करावा लागला.  हंगामात त्यांनी लागवड सुरू केल्यामुळे त्यांना या शेतीतून अधिक पैसे मिळवता आले. चांगल्या प्रतीची मशरूम  मिळवण्यासाठी  सेंद्रीय पद्धतीने मशरूम वाढण्यास सुरवात केली. २००१ मध्ये त्यांनी एका खोलीत याची सुरुवात केली. तिथे त्यांनी ६ रॅक बसवले. सगळ्यात वर त्यांनी खत भरलेल्या पिशव्या ठेवल्या. खोलीत मशरूमसाठी लागणारे नियंत्रित वातावरण तयार केले. २००८  मध्ये मशरूम पिकवण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी एक लॅबही सुरू केली. तिथे विक्रीची सोय केली.

संजीव म्हणतात की त्यांचे बियाणे व उत्पादन जम्मू, जालंधर, हरियाणा, हिमाचल आणि इतर शेजारील राज्यातही जाते. गेल्या एका वर्षात दररोज सुमारे ७ क्विंटल उत्पादन वाढले आहे. दोन एकर जागेत १ कोटी रुपयांची कमाई ते करतात. तेवढे उत्पादन काढायला पारंपारिक शेतीमध्ये २०० एकर जागेची आवश्यकता लागली असती.

मशरूम विकून वर्षाला १.२५ कोटी कमावणारा भारताचा मशरूम किंग !! – चित्र 3

त्यांच्या या यशाचे कारण मशरूमची चांगली बाजारपेठ असल्याचे संजीव सांगतात. “मशरूम शेतीमध्ये बरीच क्षमता आहे. आता शेतीयोग्य जमीन कमी होत आहे. अशा परिस्थितीत अन्नधान्याच्या गरजा भागविण्यासाठी जमिनीवर दबाव वाढत आहे. म्हणून काही लोक या पद्धतीच्या शेतीकडे वळत आहेत.  "

'पंजाबचा मशरूम किंग' ही पदवी संजीव यांना तिथल्या स्थानिक लोकांनी दिली आहे. २०१५ मध्ये राज्य शासनानेही त्यांना सन्मानित केले आहे. मशरूम हा कोणत्याही हंगामात वाढू शकतो. अश्या नवीन कल्पना शेतीत राबवल्या तर शेतकऱ्यांना अधिक चांगले जीवन जगण्यास मदत होईल असे संजीव यांचे म्हणणे आहे.

संजीव यांनी केलेला संघर्ष आणि आता मिळालेले यश यामधून खरंच खूप काही शिकण्यासारखे आहे. त्यांचे खूप खूप अभिनंदन.

 

लेखिका: शीतल दरंदळे

पुढची गोष्ट
लाइफस्टाइलचामड्यावर नक्षी कोरणारा मुलगा कसा बनला भारताचा 'सिल्व्हर किंग'?एका चर्मकाराचा मुलगा ते जगातील सर्वात मौल्यवान चांदीचे कारागीर, ओमरसी मावजी यांचा प्रवास थक्क करणारा आहे. त्यांच्या 'OM' शिक्क्याच्या एका भांड्याची किंमत आज लाखात आहे.वाचा →

बोभाटा WhatsApp चॅनेल फॉलो करा!

ताज्या लेखांची माहिती थेट WhatsApp वर मिळवा.

फॉलो करा

संबंधित लेख

एका मासिकातून दरमहा ३ कोटींची कमाई: इंडिगोचे एक अजब बिझनेस मॉडेल
लाइफस्टाइल

एका मासिकातून दरमहा ३ कोटींची कमाई: इंडिगोचे एक अजब बिझनेस मॉडेल

विमानात ठेवल्या जाणाऱ्या 'हॅलो ६ई' मासिकातून इंडिगो एअरलाइन्स दरमहा ३ कोटी रुपये जाहिरातींतून कशी कमावते, याचे रंजक गणित.

१५ जून, २०२६

८६ कोटींचे ३८००० कोटी! कोण आहेत स्टार्टअप दुनियेचे हे 'गॉडफादर'?
लाइफस्टाइल

८६ कोटींचे ३८००० कोटी! कोण आहेत स्टार्टअप दुनियेचे हे 'गॉडफादर'?

ज्या काळात झोमॅटोचं बिझिनेस मॉडेल हसण्यावारी नेण्याचा विषय होता, त्या काळी संजीव बिखचंदानी यांनी ८६ कोटी रुपये गुंतवले. आज त्या गुंतवणुकीचे ३८००० कोटी झाले आहेत. 'स्टार्ट-अप'च्या दुनियेचे गॉडफादर मानल्या जाणाऱ्या संजीव यांचा हा थक्क करणारा प्रवास.

२७ ऑक्टोबर, २०२६

एका माचीसच्या काडीने अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेला आग लावणारा इव्हार क्रुगर!
लाइफस्टाइल

एका माचीसच्या काडीने अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेला आग लावणारा इव्हार क्रुगर!

माचीसच्या मक्तेदारीच्या जोरावर युरोपमधील सरकारांनाच कर्जाच्या जाळ्यात ओढणाऱ्या स्वीडिश उद्योगपती इव्हार क्रुगरची थक्क करणारी कहाणी.

१४ ऑक्टोबर, २०२६

विमानातली मासिकं — सीटवर ठेवलेला कागद की कोट्यवधींचा व्यवसाय?
लाइफस्टाइल

विमानातली मासिकं — सीटवर ठेवलेला कागद की कोट्यवधींचा व्यवसाय?

विमानातील सीटच्या खिशात मिळणाऱ्या मासिकांमागे कोट्यवधी रुपयांचे जाहिरात मॉडेल कसे काम करते? जाणून घ्या विमानातील मीडिया बिझनेस.

१० सप्टेंबर, २०२६

१५०० कोटींची 'सेटलमेंट' आणि NSE च्या IPO चा मार्ग मोकळा!
लाइफस्टाइल

१५०० कोटींची 'सेटलमेंट' आणि NSE च्या IPO चा मार्ग मोकळा!

सेबीसोबत १५०० कोटींची सेटलमेंट झाल्यानंतर नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजच्या (NSE) आयपीओचा मार्ग मोकळा झाला, पण सामान्य गुंतवणूकदारांचे काय?

८ सप्टेंबर, २०२६