८२ वर्षांच्या आजीच्या पोटातला 'दगड' एक लिटर कोका-कोलाचा एनिमा देऊन फोडण्याचा एक अजब प्रयोग!
८२ वर्षांच्या एका वृद्ध महिलेच्या पोटात साचलेली विष्ठा इतकी कडक झाली होती की तिचे रूपांतर चक्क एका 'दगडा'त झाले होते. वैद्यकीय भाषेत याला 'फेकोलोमा' (Fecaloma) म्हणतात. ही स्थिती इतकी गंभीर होती की कोणतीही सामान्य औषधे किंवा लॅक्सेटिव्ह यावर काम करत नव्हती. अखेर डॉक्टरांनी एक असा प्रयोग केला जो ऐकायला एखाद्या चित्रपटातल्या कल्पनेसारखा वाटतो, पण तो पूर्णपणे विज्ञानावर आधारित होता.
या वृद्ध महिलेवर उपचार करण्यासाठी डॉक्टरांनी चक्क 'कोका-कोला'चा वापर केला. जेव्हा सेना (Senna), पॉलिथिलीन ग्लायकोल आणि सोडियम फॉस्फेट एनिमा यांसारखे सर्व पारंपारिक उपाय अपयशी ठरले, तेव्हा डॉक्टरांनी १००० मिली कोका-कोलाचा एनिमा देण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, या प्रयोगामुळे पहिल्याच टप्प्यात त्या कडक गोळ्याचा आकार ५० टक्क्यांनी कमी झाला.
एशियन हॉस्पिटलमधील गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी विभागाचे संचालक आणि एचओडी डॉ. अमित मिगलानी यांनी या केसचे सविस्तर विश्लेषण केले आहे. त्यांच्या मते, फेकोलोमा म्हणजे केवळ साधी बद्धकोष्ठता नाही. हा मळाचा असा कडक गोळा असतो जो मलाशयात किंवा सिग्मॉइड कोलनमध्ये अडकून बसतो. वस्तुस्थिती अशी आहे की, जर यावर वेळीच उपचार झाले नाहीत, तर आतड्यांना छिद्र पडणे (Perforation), तीव्र वेदना किंवा अंतर्गत रक्तस्त्राव होण्याचा धोका असतो.
या प्रयोगामागचं कारण सांगताना डॉ. मिगलानी म्हणतात की, कोका-कोला हे निसर्गतः आम्लयुक्त (Acidic) असते. त्यामध्ये असणारे कार्बन डायऑक्साइडचे बुडबुडे आणि सोडियम बायकार्बोनेट हे घटक अत्यंत कडक झालेली विष्ठा मऊ करण्यास आणि ती सैल करण्यास मदत करतात. हा एक 'रेस्क्यू उपाय' म्हणून काही मोजक्या आणि कठीण केसेसमध्ये वापरला जातो.
या महिलेच्या बाबतीत हा प्रयोग अत्यंत यशस्वी ठरला. पहिल्या १००० मिली एनिमानंतर महिलेला कोणताही त्रास झाला नाही. त्यानंतर तीन दिवसांनी पुन्हा १००० मिली कोका-कोला एनिमा देण्यात आला. या दुसऱ्या उपचारानंतर ती महिला पूर्णपणे बरी झाली आणि तिला डिस्चार्ज देण्यात आला. विज्ञानाची ही कमाल थक्क करणारी आहे, जिथे एका सॉफ्ट ड्रिंकचा वापर चक्क जीव वाचवण्यासाठी करण्यात आला.
लक्षात ठेवा -हा प्रयोग घरी करून पाहण्यासारखा नक्कीच नाही. हे केवळ तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली आणि अत्यंत गंभीर परिस्थितीतच केले जाते. पण या घटनेने वैद्यकीय क्षेत्रातील कल्पकता आणि विज्ञानाची नवी बाजू समोर आणली आहे.(सोबतचा फोटो काल्पनीक आहे.हे डॉ.मिगलानी नाहीत.)
