फायरबर्ड III : १९५० च्या दशकातील ती कार जी एक अजरामर कलाकृती म्हणता येईल
१९५८ सालचं अमेरिका... त्या काळी अमेरिकेत साधे ब्लॅक ॲंड व्हाइट टेलिव्हिजन सेटही अ चैनीची गोष्ट मानले जात होते त्याच काळात 'जनरल मोटर्स'च्या प्रयोगशाळेत एक असा चमत्कार घडत होता, जो आजच्या आधुनिक इलेक्ट्रिक गाड्यांनाही विचार करायला लावेल.एका बाजूला लोक साध्या अ‍ॅनालॉग इंजिनांच्या गाड्या चालवत होते, तर दुसऱ्या बाजूला रस्त्यावर धावणारं एक 'विमान' तयार होत होतं. हे दोन टोकांचे काळ एकाच छताखाली एकत्र आले होते.
या अद्भुत कारचं नाव होतं 'फायरबर्ड III'. जेव्हा ही कार १९५९ च्या मोटोरामा प्रदर्शनात पहिल्यांदा जगासमोर आली, तेव्हा पाहणाऱ्यांच्या काळजाचा ठोका चुकला. पांढऱ्याशुभ्र फायबरग्लासच्या बॉडीवर सात लहान पंख आणि एखाद्या फायटर जेटसारखं दिसणारं रूप! ही केवळ कार नव्हतीच मुळी, ते तर जमिनीवर उतरलेलं अंतराळयान होतं. जून २०२६ च्या ताज्या संदर्भात सांगायचं झालं, तर नुकत्याच झालेल्या 'जनरल मोटर्स हेरिटेज' प्रदर्शनात या कारच्या मूळ डिझाइनमधील काही गुप्त रेखाचित्रे पुन्हा एकदा जगासमोर आली आहेत, ज्यामुळे या कारची चर्चा पुन्हा सुरू झाली आहे.
या गाडीत बसल्यावर तुम्हाला ड्रायव्हरच्या जागी स्टीयरिंग व्हील शोधूनही सापडलं नसतं.गाडी वळवण्यासाठी किंवा वेग वाढवण्यासाठी तिथे फक्त एक 'जॉयस्टिक' होती, जशी आज आपण प्रगत विमानं किंवा व्हिडिओ गेम्समध्ये पाहतो. १९५० च्या दशकात अशी कल्पना करणं म्हणजे निव्वळ विज्ञानकथा वाटायची. पण जनरल मोटर्सने हे प्रत्यक्षात उतरवून दाखवलं होतं.
पण ही गाडी केवळ दिसायलाच आधुनिक नव्हती, तिच्या पोटात विज्ञानाची जादू दडलेली होती. यात दोन इंजिनं धडधडत होती. एक २२५ अश्वशक्तीचं 'Whirlfire GT-305' गॅस टर्बाइन इंजिन आणि दुसरं छोटं पेट्रोल इंजिन, जे गाडीतील एअर कंडिशनिंग आणि इतर उपकरणांना वीज पुरवायचं. विमानाप्रमाणेच जेव्हा या गाडीचा वेग कमी करायचा असे, तेव्हा तिच्या बॉडीमधून विशेष 'एअर ड्रॅग' पॅनेल बाहेर येत असत आणि हवेचा दाब वापरून वेग नियंत्रित केला जात असे.आज आपण ज्याला 'क्रूझ कंट्रोल' किंवा 'अँटी-लॉक ब्रेकिंग सिस्टम' (ABS) म्हणतो, ती तंत्रज्ञानं या गाडीत ६५ वर्षांपूर्वीच बसवण्यात आली होती. इतकंच काय, तर दारे उघडण्यासाठी चक्क 'अल्ट्रासॉनिक' लहरींचा वापर करणारी चावी होती. आजच्या 'की-लेस एन्ट्री'ची ही पहिली आवृत्तीच होती म्हणा ना!
फायरबर्ड III कधीच शोरूममध्ये विकायला आली नाही, पण तिने भविष्यातील वाहन तंत्रज्ञानाची एक भक्कम पायाभरणी केली. आज आपण ज्या स्वयंचलित (Autonomous) ड्रायव्हिंगबद्दल बोलतो, त्याची बीजे त्या काळातच पेरली गेली होती. तंत्रज्ञानाचा हा प्रवास पाहिला की एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते की, भविष्य कधीच अचानक समोर येत नसतं; ते अशाच काही वेड्या आणि धाडसी स्वप्नांमधून हळूहळू आकाराला येत असतं.
मानवी कल्पनाशक्ती जेव्हा काळाच्या मर्यादा ओलांडते, तेव्हाच फायरबर्ड III सारखी अजरामर कलाकृती जन्माला येते.
