एका ताज्या सायकोलॉजिकल रिपोर्टनुसार, सरासरी भारतीय माणूस दिवसातून किमान पाच वेळा स्वतःशीच खोटं बोलतो की 'सगळं काही ठीक आहे'. आपण संकटाच्या उंबरठ्यावर उभे असतो,पण ते मान्य करायची आपली तयारी नसते.
जगद्गुरु तुकाराम महाराज हे आपले पहिले 'रिअ‍ॅलिटी चेक' देणारे लाईफ कोच होते. त्यांनी सेजेचा एकांत आगीपाशीं कळे । झांकिलिया डोळे अधःपात या ओळीतून मानवी स्वभावाचं एक भयानक पण तितकंच उघड सत्य मांडलंय.आगीशेजारी बसून जर तुम्ही डोळे झाकून घेतले, तर आग विझत नाही; उलट तुमचा 'अध:पात' म्हणजे विनाश अधिक वेगाने जवळ येतो. आजच्या 'फेक' पॉझिटिव्हिटीच्या काळात हे शब्द एखाद्या सणसणीत चपराकसारखे बसतात.
आपल्या महाराष्ट्रात सध्या वारीचे वेध लागले आहेत. देहूमध्ये टाळ-मृदंगाचा गजर सुरू व्हायला आता काहीच दिवस उरलेत. पण विठ्ठलाच्या दर्शनाला जाताना आपण आपल्या अंतर्मनातल्या 'आगी'कडे बघतो का? आपण आपल्या आयुष्यातील संकटांकडे, मग ते वाढतं कर्ज असो, आरोग्याच्या तक्रारी असोत किंवा नात्यातली दरी, जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करतो. पुण्यातल्या शनिवार पेठेतल्या एखाद्या जुन्या वाड्यासारखी आपली अवस्था झाली आहे—बाहेरून सगळं 'हेरिटेज' वाटतं, पण आतून खांब कधीच पोखरलेले असतात.
आपण 'कम्फर्ट झोन'च्या इतके आहारी गेलो आहोत की सत्य समोर असूनही आपण काणाडोळा करतो. एखाद्या चविष्ट कोथिंबीर वडीचा आस्वाद घेताना जसा आपण कोलेस्ट्रॉलचा विचार सोयीस्करपणे बाजूला सारतो, तसंच आयुष्यातल्या गंभीर प्रश्नांबाबत आपली वृत्ती झाली आहे. पण तुकोबा इशारा देतात की हा एकांत आणि ही शांतता फसवी आहे. आग शेजारीच आहे, तुम्ही फक्त डोळे मिटलेत म्हणून ती विझलेली नाही.
ही ओळ फक्त अध्यात्मिक नाही, तर ती राजकीय आणि सामाजिक सुद्धा आहे. जेव्हा समाज चुकीच्या गोष्टींकडे बघून 'मला काय त्याचे' म्हणून डोळे झाकतो, तेव्हा अध:पात हा अटळ असतो. आपण किती काळ त्या आगीच्या उबेला सुख मानून डोळे मिटून बसणार आहोत?
विचार करण्यासारखी गोष्ट ही आहे की, डोळे उघडल्यावर दिसणारं सत्य कदाचित दाहक असेल, पण तेच आपल्याला वाचवू शकतं. तुकोबांनी शब्दांचे जे फटके मारलेत, ते आजच्या 'इन्स्टंट' युगात अधिक बोचणारे आहेत. आपण फक्त टाळ वाजवून सोडून द्यायचं की तुकोबांचा हा 'अलार्म' ऐकून खरोखर जागे व्हायचं, हा निर्णय सर्वस्वी आपला आहे.
सत्य नाकारल्याने ते बदलत नाही, हे समजायला आपल्याला अजून किती वेळा 'अध:पाता'चा अनुभव घ्यावा लागणार आहे?
