अमेरिकन बँकिंग इतिहासातील ३५० दशलक्ष डॉलर्सचा (आजच्या हिशोबात सुमारे ७०० दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त) सर्वात मोठा घोटाळा करून एक माणूस चक्क हवेत विरला आणि गेल्या २८ वर्षांपासून जगातील सर्वात मोठ्या तपास यंत्रणा आजही त्याचा शोध घेत आहेत.
जॉन रफो नावाचा हा माणूस केवळ एक गुन्हेगार नव्हता, तर तो विश्वासघाताचा असा एक महामेरू होता ज्याने स्वतःच्या कुटुंबालाही रस्त्यावर आणले.
कल्पना करा, एक साधारण दिसणारा, बुटका, टक्कल पडलेला आणि चष्मा लावणारा माणूस. जो एखाद्या संगणक विक्री करणाऱ्या सेल्समनसारखा दिसायचा. पण याच साध्या दिसणाऱ्या माणसाने 'प्रोजेक्ट स्टार' नावाच्या एका काल्पनिक योजनेच्या जोरावर जगातील बड्या बँकांना आपल्या जाळ्यात ओढले.
जॉन रफोने फिलिप मॉरिस या दिग्गज तंबाखू कंपनीच्या नावाचा वापर करून एक बनावट योजना आखली. त्याने बँकांना पटवून दिले की ही कंपनी 'धूर विरहित सिगारेट' तयार करण्याच्या एका अत्यंत गुप्त मोहिमेवर काम करत आहे. यासाठी त्याने बनावट कागदपत्रे, खोट्या सही-शिक्क्यांचे करार आणि अगदी लष्करी दर्जाची गोपनीयता तयार केली. बँकांना वाटले की ते एका क्रांतीकारी प्रकल्पात गुंतवणूक करत आहेत, पण प्रत्यक्षात तो पैसा रफोच्या खिशात जात होता.
१९९७ मध्ये जेव्हा रफोचे हे पाप उघड झाले, तेव्हा त्याला १७ वर्षांची शिक्षा सुनावण्यात आली. पण तुरुंगात जाण्यापूर्वी त्याला १० दशलक्ष डॉलर्सच्या जामिनावर सोडण्यात आले.हा जामीन मिळवण्यासाठी रफोच्या स्वतःच्या कुटुंबाने—ज्यात त्याचे भाऊ आणि सासू-सासरे होते—आपली राहती सहा घरे गहाण ठेवली. त्यांना वाटले की जॉन निष्पाप आहे आणि तो कुठेही पळून जाणार नाही.
पण ९ नोव्हेंबर १९९८ या दिवशी जे घडले, त्याने सर्वांनाच हादरवून सोडले. त्या दिवशी जॉन रफोला तुरुंगात हजर व्हायचे होते. त्याने आपल्या पत्नीला रेल्वे स्टेशनवर सोडले, आपल्या पायातील 'अँकल मॉनिटर' (ट्रॅकिंग डिव्हाइस) काढून फेकून दिले आणि न्यूयॉर्कच्या जेएफके विमानतळावर आपली भाड्याची गाडी सोडून तो गायब झाला.
विमानतळावर गाडी सोडण्यापूर्वी त्याने एका एटीएममधून ६०० डॉलर्स काढले होते. सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यात कैद झालेली त्याची ती शेवटची प्रतिमा आजही अमेरिकन मार्शलच्या फाइल्समध्ये धूळ खात पडली आहे.रफो पळून गेल्यानंतर सरकारने त्याच्या कुटुंबाची ती सहाही घरे जप्त केली.ज्या कुटुंबाने त्याच्यावर विश्वास ठेवला, ते एका रात्रीत रस्त्यावर आले. तपासात असे समोर आले की रफोने चोरलेल्या पैशांपैकी किमान १३ ते २१ दशलक्ष डॉलर्स कधीच सापडले नाहीत. हे पैसे त्याने परदेशातील गुप्त खात्यांमध्ये वळवले असावेत असा संशय आहे.
२०१६ मध्ये लॉस एंजेलिसमधील एका बेसबॉल मॅचमध्ये प्रेक्षकांमध्ये रफोसारखा दिसणारा एक माणूस दिसला होता, पण तो रफो नसल्याचे नंतर स्पष्ट झाले.
आज २८ एप्रिल २०२६.जॉन रफो गायब होऊन पावणे तीन दशके उलटली आहेत. तो जिवंत आहे की मेला, तो इटलीमध्ये लपला आहे की कॅरिबियन बेटांवर, हे कोणालाच माहीत नाही. अमेरिकन मार्शलने आजही त्याच्यावर २५,००० डॉलर्सचे बक्षीस ठेवले आहे आणि तो त्यांच्या '१५ मोस्ट वॉन्टेड' गुन्हेगारांच्या यादीत कायम आहे.
एका माणसाच्या लोभाची किंमत त्याच्या संपूर्ण कुटुंबाला कशी मोजावी ला
