जर तुम्ही गरोदर राहिला असतात तर? जाहिरातच्या विश्वातला एक क्रांतीकारी संदेश !
१९७० साली साची अँड साची (Saatchi & Saatchi) या कंपनीने लंडनमध्ये एक असं पोस्टर लावलं ज्याने पुरुषांच्या काळजाचा ठोका चुकला. त्या पोस्टरवर एक गरोदर पुरुष होता आणि खाली एकच टोकदार ओळ होती, "Would you be more careful if it was you that got pregnant?"
गोष्ट अशी आहे की, त्या काळात 'ब्रँड इमेज' किंवा 'ब्रँड आयडेंटिटी' हे शब्द डिक्शनरीतही फारसे नव्हते. आपल्याकडे भारतात तेव्हा कुटुंब नियोजनाच्या सरकारी जाहिरातीत भिंतींवर एक लाल रंगाचा उलटा त्रिकोण आणि त्यासोबत चार चेहरे दिसायचे. त्याखाली एकच ओळ असायची— 'छोटा परिवार, सुखी परिवार'. कुटुंब नियोजनाची म्हणजे लाल त्रिकोण मनावर कायमचा कोरला गेला होता.
भिंतीवर दिसणारा तो उलटा त्रिकोण आपल्याला फक्त एक साधी आकृती वाटायचा. पण साची अँड साचीच्या त्या एका पोस्टरने जगभरातल्या जाहिरातदारांना 'पॉवरफुल मेसेज' म्हणजे काय, याची नवी व्याख्या शिकवली. त्यांनी थेट पुरुषांच्या मानसिकतेवर घाला घातला होता.
विज्ञानाची कमाल अशी की, जेव्हा तुम्ही एखाद्या समस्येचा केंद्रबिंदू बदलता, तेव्हा लोकांच्या प्रतिक्रिया बदलतात. कुटुंब नियोजनाची जबाबदारी फक्त स्त्रियांचीच आहे, हा समज या एका पोस्टरने मोडीत काढला. काही वर्षांनी हेच चित्र भारतातही आलं.भारतात जेव्हा हे पोस्टर आलं, तेव्हा त्यावर टायटल होतं— 'ही वेळ तुमच्यावर आली तर?'. तोपर्यंत आपला तो लाल त्रिकोण या 'प्रेग्नंट मॅन' समोर अगदीच 'पानीकम' वाटू लागला होता. जाहिरात केवळ उत्पादन विकण्यासाठी नसते, तर ती विचार करायला लावण्यासाठी असते, हेच यातून सिद्ध झालं.
आता इथे ट्विस्ट आहे. लाल त्रिकोणाने आपल्याला 'माहिती' दिली, पण या गरोदर पुरुषाच्या फोटोने पुरुषांना 'जबाबदारी'ची जाणीव करून दिली. ऐका तर, आजही जेव्हा आपण जुन्या जाहिराती बघतो, तेव्हा कळतं की मानवी स्वभाव बदलण्यासाठी कोरड्या आकडेवारीपेक्षा एक प्रभावी चित्र जास्त कामाला येतं.
जर निसर्गाने खरोखरच पुरुषांना ही 'शक्ती' दिली असती, तर जगाचा नकाशा आज वेगळा असता का?
