६० वर्ष, ५ खंड आणि करोडोंचे हिरे: ही 'आजी' साधीसुधी नाही, ही तर 'इंटरनॅशनल' चोरांची राणी आहे!
६० वर्षांची प्रदीर्घ कारकीर्द, ५ खंड, ३० हून अधिक टोपणनावं आणि तब्बल २ दशलक्ष डॉलर्स म्हणजेच भारतीय चलनात सुमारे १७ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचे चोरलेले हिरे. ही आकडेवारी एखाद्या मल्टिनॅशनल कंपनीच्या सीईओची नाही, तर जगातील सर्वात 'स्टायलिश' समजल्या जाणाऱ्या एका ८०-९० वर्षांच्या आजींची आहे.
डोरीस पेन असं या आजींचं नाव. आपल्याकडे आजी म्हटलं की डोळ्यासमोर काय येतं? नातवंडांना गोष्टी सांगणारी, कोपऱ्यात बसून जपमाळ ओढणारी किंवा जास्तीत जास्त 'पुणेरी पाट्या' वाचून समोरच्याची फिरकी घेणारी एखादी प्रेमळ व्यक्ती. पण डोरीस आजींचा 'स्वॅग' काही वेगळाच होता. त्यांनी चोरीला चक्क एक 'करिअर' म्हणून निवडलं आणि त्यात जागतिक दर्जाचं प्राविण्य मिळवलं.
डोरीस पेन यांची चोरी करण्याची पद्धत म्हणजे निव्वळ कला होती. त्या कधीही तोंडाला रुमाल बांधून किंवा हातात शस्त्र घेऊन दुकानात शिरल्या नाहीत. त्याऐवजी, त्या 'मिस लेडी' बनून हाय-एंड ज्वेलरी स्टोअर्समध्ये जायच्या. महागडा पेहराव, चेहऱ्यावर कमालीचा आत्मविश्वास आणि बोलण्यात इतकी सभ्यता की समोरच्या सेल्समनला वाटावं, ही बाई आज आपलं अख्खं दुकान विकत घेणार की काय!
पुण्याच्या लक्ष्मी रोडवरच्या एखाद्या मोठ्या सोन्याच्या पेढीत जशा आपल्याकडच्या 'सोफिस्टिकेटेड' काकू वावरतात, अगदी तशाच डोरीस पॅरिस, लंडन आणि मॉन्टे कार्लोच्या दुकानांत फिरायच्या. त्या एकावेळी दहा-बारा अंगठ्या किंवा नेकलेस पाहायला मागायच्या. सेल्समनशी गप्पा मारता मारता, त्याला आपल्या बोलण्यात गुंतवून कधी एखादा हिरा आपल्या पर्समध्ये किंवा हातातल्या हातात लंपास करायच्या, हे त्या बिचाऱ्याला कळायचं सुद्धा नाही. यालाच आपण 'नजरचूक' म्हणतो, पण डोरीस यांच्यासाठी ही 'नजरबंदी' होती.
गंमत म्हणजे, डोरीस यांनी ९ वेगळे पासपोर्ट आणि ३० हून अधिक नावं वापरून पोलिसांना दशकानुदशके गुंगारा दिला. अनेकदा त्या पकडल्या गेल्या, तुरुंगातही गेल्या, पण बाहेर आल्या की पुन्हा त्यांचा 'हिऱ्यांचा प्रवास' सुरू व्हायचा. वयाच्या ८० व्या वर्षी सुद्धा त्यांनी चोरीचा नाद सोडला नव्हता. त्यांच्या या अजब आयुष्यावर 'द लाईफ अँड क्राईम्स ऑफ डोरीस पेन' नावाची डॉक्युमेंटरी सुद्धा आली आहे.
माझ्या मते, डोरीस पेन या केवळ गुन्हेगार नव्हत्या, तर त्या एक उत्तम सायकॉलॉजिस्ट होत्या. समोरच्या माणसाचा विश्वास कसा संपादन करायचा आणि त्याच्या डोळ्यादेखत त्याला कसं फसवता येतं, याचं त्यांना अचूक ज्ञान होतं. आपल्याकडे 'नटसम्राट' मध्ये म्हटलंय ना, "कुणी घर देता का घर?", तसं डोरीस आजींचं होतं, "कुणी हिरा देता का हिरा?". पण त्या कुणाकडे मागायला जात नसत, त्या स्वतःचा 'हक्क' स्वतःच बजावत असत.
हे मान्य करायलाच हवं की, चोरी करणं हे कायद्याने आणि नैतिकतेने चुकीचंच आहे. पण ज्या जिद्दीने आणि ज्या स्टाईलने त्यांनी हे 'फील्ड' गाजवलं, ते पाहून थक्क व्हायला होतं. आज जेव्हा आपण साध्या ऑनलाईन फ्रॉडला बळी पडतो, तेव्हा डोरीस आजींनी प्रत्यक्ष दुकानात जाऊन सेल्समनच्या डोळ्यांत धूळ फेकून हिरे चोरणं, हे खरोखरच 'डेंजर' आहे.
या ज्वेलरी चोरीच्या विश्वातल्या 'ग्रँडमा' होत्या. त्यांनी सिद्ध केलं की, जर तुमच्याकडे आत्मविश्वास आणि बोलण्याची कला असेल, तर तुम्ही जगाला (आणि जगातील सर्वात महागड्या हिऱ्यांनाही) आपल्या खिशात टाकू शकता.
डोरीस पेन यांच्या आयुष्याकडे पाहिलं की एक गोष्ट स्पष्ट होते, गुन्हेगारी कोणत्याही स्वरूपाची असली तरी ती शेवटी एक 'पॅशन' म्हणून जगणारी ही बाई इतिहासात आपली एक वेगळीच ओळख सोडून गेली आहे.
