वर्णभेद समजून घेण्यासाठी या गोऱ्या अमेरिकन माणसाने स्वतःच्या शरीराचा रंग पूर्णपणे बदलून टाकला.
१९५९ मध्ये एका गोऱ्या अमेरिकन लेखकाने औषधे आणि अल्ट्राव्हायोलेट किरणांच्या मदतीने स्वतःची त्वचा गडद काळी केली होती. जॉन हॉवर्ड ग्रिफिन यांनी केवळ सहा आठवडे 'कृष्णवर्णीय' म्हणून जगण्यासाठी स्वतःच्या शरीराचा रंग पूर्णपणे बदलून टाकला. वर्णभेदाचे चटके नेमके कसे असतात, हे अनुभवण्यासाठी त्यांनी स्वतःच्या आरोग्याशी हा मोठा खेळ मांडला होता.त्वचेचा रंग बदलण्यासाठी त्यांनी घेतलेल्या मेथोक्सालेन या औषधामुळे त्यांना त्वचेचा कर्करोग झाला आणि त्यातच त्यांचा अंत झाला, असा दावा वारंवार केला जातो.
या प्रयोगातून जन्मलेले 'ब्लॅक लाईक मी' (Black Like Me) हे पुस्तक आजही जागतिक साहित्यात वर्णभेदाविरुद्धचा एक महत्त्वाचा दस्तऐवज मानले जाते. ग्रिफिन यांनी अमेरिकेच्या दक्षिण भागात कृष्णवर्णीय बनून प्रवास केला आणि तिथल्या अमानवीय वागणुकीचा पर्दाफाश केला. ग्रिफिन यांना त्यांच्याच समुदायाकडून मिळालेल्या द्वेषाने अधिक त्रास दिला. पुस्तक प्रसिद्ध झाल्यानंतर त्यांना जिवे मारण्याच्या धमक्या मिळाल्या.त्यांच्या मूळ गावी, टेक्सासमध्ये, त्यांचा पुतळा फासावर लटकवून जाळण्यात आला होता. या दहशतीमुळे त्यांना काही काळ कुटुंबासह मेक्सिकोमध्ये आश्रय घ्यावा लागला होता.
त्यांच्या १०६ व्या जयंतीनिमित्त जगभरात त्यांच्या धाडसाचे स्मरण केले जात आहे. वर्णभेदाचा क्रूर चेहरा जगासमोर आणण्यासाठी स्वतःचे अस्तित्व आणि आरोग्य पणाला लावणाऱ्या या लेखकाची कथा आजही तितकीच अस्वस्थ करणारी आहे. त्यांच्या पुस्तकातील अनुभव आजही वांशिक न्यायाच्या लढाईत संदर्भ म्हणून वापरले जातात.
सत्याचा शोध घेण्यासाठी स्वतःच्या शरीराची प्रयोगशाळा करणाऱ्या ग्रिफिन यांनी दिलेला लढा हा केवळ एका रंगाचा नव्हता, तर तो मानवी प्रतिष्ठेचा होता. एका लेखकाने सत्यासाठी स्वतःची ओळख पुसून टाकली, ही गोष्ट आजही इतिहासाच्या पानांवर रक्ताने लिहिलेल्या सत्यासारखी भासते.
