१२ कॅमेरे, एक घोडा आणि जगाला वेड लावणारा तो पहिला 'मूव्हिंग' फोटो!

१८७८ साली एका घोड्याचे चारही पाय धावताना जमिनीपासून वर असतात की नाही,हे सिद्ध करण्यासाठी आजच्या हिशोबात तब्बल ५ कोटी रुपये खर्च झाले होते. ही रक्कम एका साध्या पैजेसाठी लावण्यात आली होती. ही पैज फक्त एका घोड्यापुरती मर्यादित नव्हती, तर तिने भविष्यातल्या करोडो रुपयांच्या सिनेमा उद्योगाचा पाया रचला.

कॅलिफोर्नियाचे माजी गव्हर्नर लेलँड स्टॅनफोर्ड यांना एक शंका आली. घोडा जेव्हा वेगाने धावतो, तेव्हा एखादा क्षण असा असतो का, जेव्हा त्याचे चारही पाय हवेत असतात? मानवी डोळ्यांना हे पाहणे अशक्य होते, कारण घोड्याचा वेग प्रचंड होता.ही शंका मिटवण्यासाठी त्यांनी एका अवलिया फोटोग्राफरला साकडं घातलं, त्याचं नाव होतं एडवर्ड मुयब्रिज. मुयब्रिज हा माणूस तसा विक्षिप्त पण प्रयोगाच्या बाबतीत पक्का होता. त्याने स्टॅनफोर्डच्या फार्मवर एक अजब प्रयोग करायचं ठरवलं.

आता कल्पना करा, एक धावण्याची पट्टी आहे आणि त्या पट्टीच्या बाजूला एका रांगेत १२ कॅमेरे लावले आहेत. प्रत्येक कॅमेऱ्याला एक दोरी बांधलेली होती, जी थेट धावण्याच्या ट्रॅकवर पसरलेली होती. जसा घोडा धावत येईल आणि त्या दोरीला स्पर्श करेल, तसा कॅमेऱ्याचा शटर 'क्लिक' होईल.घोड्याचं नाव होतं 'सॅली गार्डनर'. सॅली धावू लागली आणि एकामागून एक १२ कॅमेऱ्यांनी तिचे फोटो टिपले. जेव्हा ते फोटो डेव्हलप झाले, तेव्हा सगळ्या जगाचे डोळे विस्फारले गेले.
एका फोटोमध्ये सॅलीचे चारही पाय जमिनीपासून काही इंच वर होते. स्टॅनफोर्ड आपली पैज जिंकले होते, पण एडवर्ड मुयब्रिजने त्याहून मोठं काहीतरी जिंकलं होतं. त्याने स्थिर चित्रांना 'गती' दिली होती.

...आणि मग काय झालं? मुयब्रिजने हे फोटो एका चक्रावर फिरवले, ज्यामुळे तो घोडा चक्क धावताना दिसू लागला. १८८० मध्ये जेव्हा त्याने कॅलिफोर्निया स्कूल ऑफ फाईन आर्ट्समध्ये हे प्रदर्शन भरवलं, तेव्हा लोकांना वाटलं की हा काहीतरी जादूटोणा आहे. मुयब्रिजला त्यावेळी कल्पनाही नसेल की तो एका जागतिक क्रांतीची सुरुवात करत आहे.

आज २०२६ मध्ये, जेव्हा आपण AI वापरून काही सेकंदात व्हिडिओ बनवतो, तेव्हा मुयब्रिजच्या या प्रयोगाची आठवण येणं स्वाभाविक आहे.तंत्रज्ञानाची प्रगती कितीही झाली तरी, एका साध्या कुतूहलापोटी सुरू झालेला हा प्रवास थक्क करणारा आहे. विचार करा, जर त्या दिवशी त्या घोड्याने धावायला नकार दिला असता, तर आजचा सिनेमा कसा दिसला असता?
आजच्या हाय-स्पीड कॅमेऱ्यांच्या जगात, त्या १२ लाकडी कॅमेऱ्यांची किंमत आपल्याला कळेल का?