एकाच पठडीतल्या प्रेमकथा लिहून १०० वर्षं पोट भरता येतं का? 'मिल्स अँड बून'चा हा 'रोमँटिक' धंदा!
मंडळी,समजा मी तुम्हाला म्हटलं की मला एक असा धंदा करायचा आहे जिथे मी दरवेळी तीच गोष्ट सांगणार, तीच पात्रं असणार आणि शेवटही तोच असणार... तुम्ही काय म्हणाल? "वेडा झालायस का?" असंच ना? पण थांबवा, जगाच्या पाठीवर एक अशी कंपनी आहे जिने हेच करून गेली १०० वर्षं कोट्यवधी रुपये कमावले आहेत. त्या कंपनीचं नाव आहे - 'मिल्स अँड बून' (Mills & Boon).
कल्पना करा, तो सावळा, उंच, रागीट आणि कमालीचा देखणा आहे. ती गोरी, नाजूक, सोनेरी केसांची आणि थोडी अबोल आहे. त्याचं लक्ष तिच्याकडे कधीच जाणार नाही अशी तिला खात्री असते. पण मग काहीतरी होतं, थोडे गैरसमज होतात, आणि शेवटी काय? "त्याच्या राकट बाहूंमध्ये ती विरघळून गेली आणि त्याचे ओठ..." पुढे काय झालं हे तुम्हाला वेगळं सांगायला नकोच!
गंमत म्हणजे, ही कादंबरी नेमकी १९२ पानांचीच असते.एक पान कमी नाही की जास्त नाही.याच एका साच्यावर आधारित दर वर्षी तब्बल १३ कोटी प्रती जगभर विकल्या जातात. २६ वेगवेगळ्या भाषांमध्ये आणि १०९ देशांमध्ये या पुस्तकांचा राबता आहे. विचार करा, आपल्याकडे एखाद्या लेखकाने दोन-तीन पुस्तकं सारखी लिहिली तर आपण त्याला "काय तेच तेच लिहितोय" म्हणून ट्रोल करतो, पण इथे तर अख्खं साम्राज्य उभं राहिलंय.
खरं सांगायचं तर, या कादंबऱ्यांना आपल्याकडे 'बायकांनी वाचायच्या कादंबऱ्या' म्हणून हिणवलं गेलं.पण गुपचूप वाचणाऱ्यांची संख्या काही कमी नव्हती. कॉलेजच्या लायब्ररीत कोपऱ्यात बसून किंवा प्रवासात बॅगेत लपवून या 'मिल्स अँड बून' वाचणाऱ्या पिढ्या आपण पाहिल्या आहेत.आजच्या नेटफ्लिक्सच्या काळातही यांचं मार्केट कमी झालेलं नाही, हे विशेष!
या कथेचे विषय काय असतात? कधी डॉक्टर-नर्सचा रोमान्स, कधी एखाद्या श्रीमंत शेखची प्रेमकथा, तर कधी बॉस आणि सेक्रेटरीचं प्रेमप्रकरण. कथा कितीही जुनी असली तरी ती वाचताना वाचकाला मिळणारा तो 'फील गुड' फॅक्टर महत्त्वाचा असतो.आयुष्यात इतकी अनिश्चितता असताना, किमान पुस्तकाच्या शेवटी तरी "ते सुखात राहू लागले" असं वाचायला कोणाला आवडणार नाही?
आपल्या मराठी साहित्यातही अशा काही 'पल्प फिक्शन'च्या लाटा येऊन गेल्या. पण मिल्स अँड बूनने जे साध्य केलंय, ते अजब आहे. त्यांनी प्रेमाला चक्क एका मॅन्युफॅक्चरिंग युनिटमध्ये बदललं. दर महिन्याला ठराविक संख्येत पुस्तकं आलीच पाहिजेत, हा त्यांचा नियम. लेखिका बदलतात, नाव बदलतात, पण तो 'राकट नायक' आणि 'नाजूक नायिका' मात्र बदलत नाहीत.
आजकालच्या काळात जिथे 'रिलेशनशिप स्टेटस' दर पाच मिनिटाला बदलतं, तिथे मिल्स अँड बूनची ही शंभर वर्षं जुनी स्टाईल आजही नफ्यात का आहे? कदाचित माणसाला वास्तवापेक्षा स्वप्नात रमायला जास्त आवडतं, हेच यामागचं गुपित असावं. शेवटी काय, जग कितीही बदललं तरी 'हॅपी एंडिंग'ची ओढ माणसाला स्वस्थ बसू देत नाही.
बरं मग, तुम्हाला काय वाटतं? अशा साच्यातल्या कथा वाचायला आवडणं हे केवळ वेळ घालवणं आहे की आपल्या मनाला हव्याहव्याशा वाटणाऱ्या सुखाचा तो एक छोटासा तुकडा आहे? तुमचं काय मत आहे, कधी चोरून वाचली आहे का अशी एखादी १९२ पानांची कादंबरी?
