उद्या काही शाळांमध्ये इंद्रधनुष्याच्या रंगांचे 'इन्फिनिटी' चिन्ह फडकताना दिसेल.ऑटिझम इन्फिनिटी चिन्ह हे समाजात आढळणाऱ्या ऑटिझमच्या असंख्य आणि वैविध्यपूर्ण स्वरूपांचे सकारात्मक प्रतिबिंब आहे. प्रत्येक ऑटिस्टिक व्यक्ती वेगळी असते—तिची विचार करण्याची, शिकण्याची, संवाद साधण्याची आणि जग अनुभवण्याची पद्धतही वेगळी असू शकते. हेच वैविध्य आणि अनंत शक्यता दर्शवण्यासाठी इन्फिनिटी चिन्हाचा वापर केला जातो.
१८ जून हा दिवस जगभरात 'ऑटिस्टिक प्राइड डे' म्हणून साजरा केला जातो. 'ॲस्पीज फॉर फ्रीडम' (Aspies for Freedom) या संस्थेने पहिल्यांदा हा दिवस साजरा केला. तेव्हापासून हा केवळ एक कॅलेंडरवरील दिवस उरलेला नाही. स्वमग्नतेला 'आजार' समजणाऱ्या मानसिकतेविरुद्धचा हा एक जागतिक लढा आहे.
ऑटिझम ही दुरुस्त करण्याची गोष्ट नाही. वैद्यकीय जगतात याला 'ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर' (ASD) म्हटलं जातं. पण ऑटिस्टिक व्यक्ती याला 'न्यूरोडायव्हर्सिटी' किंवा मज्जावैविध्य मानतात. जसा प्रत्येक व्यक्तीचा चेहरा वेगळा असतो, तसाच प्रत्येकाचा मेंदूही वेगळा असतो. ही वस्तुस्थिती स्वीकारणं हाच या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
एका अंदाजानुसार, भारतात सुमारे १ कोटी ८० लाख ऑटिस्टिक व्यक्ती आहेत. पूर्वी अशा मुलांना 'विचित्र' म्हणून हिणवलं जायचं. पण आता महाराष्ट्रातील अनेक कॉर्पोरेट कंपन्यांनी आपल्या भरती प्रक्रियेत बदल केले आहेत. ऑटिस्टिक व्यक्तींकडे असलेली अफाट एकाग्रता आणि माहितीचं अचूक विश्लेषण करण्याची क्षमता ही त्यांची ताकद ठरतेय.
यामागचं मुख्य कारण म्हणजे बदललेला दृष्टिकोन. 'इन्फिनिटी' चिन्ह हेच दर्शवतं की, या व्यक्तींच्या क्षमतांना मर्यादा नाहीत. ऑटिस्टिक व्यक्ती हे काही न सुटलेलं कोडं नाहीत, तर ते पूर्णपणे सक्षम आणि स्वतंत्र विचारांचे लोक आहेत.
सहानुभूती ही अनेकदा माणसाला कमकुवत बनवते, पण सन्मान त्याला उभारी देतो. ऑटिस्टिक प्राइड डे हेच सांगतो की, सामान्य असण्याच्या चौकटीबाहेरही एक सुंदर जग असतं. आपण त्या जगाला स्वीकारायला आणि समजून घ्यायला खरोखर तयार आहोत का?सामान्य असणं ही जर यशाची एकमेव व्याख्या असती, तर जगाला अनेक महान शोध आणि कलाकृती कधीच मिळाल्या नसत्या. मग आपण या वेगळेपणाचा उत्सव का साजरा करू नये?
