आपल्याला भविष्याची कितीही ओढ असली तरी भूतकाळाचं रहस्यही तितकंच खुणावत असतं. कदाचित म्हणूनच आपण इतिहासातून प्रेरणा मिळवण्याचा प्रयत्न करतो. इतिहास अभ्यासण्यासाठी कित्येक साधनांचा वापर केला जातो त्यातील एक महत्वाचे साधन म्हणजे ऐतिहासिक स्थळे. मात्र ऐतिहासिक स्थळांबद्दल आपल्याला जितकी ओढ वाटते किंवा त्यांची जितकी माहिती आहे तितकी कदाचित ऐतिहासिक झाडांबद्दल नसावी. हो. फार फार वर्षांपासून या पृथ्वीतलावर जी झाडे अस्तित्वात आहेत त्यांची माहिती आज आम्ही या लेखातून घेऊन आलो आहोत. हो, हजारो वर्षापासून पृथ्वीवर आपले अस्तित्व टिकवून राहिलेली काही झाडे, जी फक्त हाताच्या बोटावर मोजता येतील इतकीच आहेत, पण अजूनही आहेत.
सेन्ट्रल फ्लोरिडाच्या दलदलमय प्रदेशात सुमारे ३५०० वर्षापूर्वी एक छोटेसे सुरूचे झाड उगवले होते. २०१२ साली हे झाड आगीमुळे नष्ट झाले. जगातील खूप जुने झाड म्हणून या झाडाला ‘द सिनेटर’ म्हटले जात होते. पर्यटकांसाठी आकर्षण स्थळ असणारे आणि ऐतिहासिक क्षणांचा एक साक्षीदार म्हणून ज्याकडे पहिले जात होते, ते झाड आज पृथ्वीतलावर जिवंत नसले तरी त्यासारखीच काही झाडे संपूर्ण जगभर विखुरली आहेत. चला तर मग पाहूया, जगातील सर्वात जुनीपुराणी ही झाडे आहेत तरी कुठली आणि कुठे?
१) ओल्ड टिकू / स्वीडन
हे झाड सुमारे ९,५०० वर्षे जुने असल्याचे मानले जाते. कदाचित संपूर्ण पृथ्वीवर हिमयुग अवतरले होते तेव्हा कधीतरी या झाडाने जमिनीच्या कुशीतून आपले डोके वर काढले असेल. १६ फूट उंचीचे हे झाड स्वीडनच्या डालर्ना प्रांतातील नॉर्वे स्पृस येथे आहे. या झाडाचे वैशिष्ट्य म्हणजे याची मुळे कधीही मरत नाहीत. याचे खोड मात्र दर सहाशे वर्षांनी मरते आणि त्याठिकाणी पुन्हा एक नवे खोड उगवून येते. म्हणूनच सुमारे ९,५०० पेक्षा जास्त काळ हे झाड इथे टिकून आहे.
२) मेथ्युसेल्लाह / कॅलिफोर्निया
कॅलिफोर्नियाच्या व्हाईट माउंटन पर्वतावर हे ब्रीस्लकोन पाईन या प्रकारातील झाड आढळून येते. हे झाड सुमारे ५००० वर्षे जुने असल्याचे म्हटले जाते. कॅलिफोर्नियाच्या फॉरेस्ट डिपार्टमेंटकडून या झाडाची विशेष काळजी घेतली जाते.
३. लँगरन्यू / नॉर्थ वेल्स
२००२ साली युनायटेड किंग्डमच्या ट्री कौन्सिलमध्ये या झाडाचा समावेश करण्यात आला आहे. हे झाड सुमारे ४,००० वर्षे जुने आहे. नॉर्थवेल्सच्या चर्चच्या अंगणात हे झाड लावलेले आहे. हे झाड तेव्हा लावण्यात आले आहे जेव्हा इजिप्तमध्ये नुकताच कुठे पिरॅमिड बांधण्याचा शोध लागला होता. म्हणजेच इजिप्तचे पिरॅमिडसुद्धा या झाडाच्या तुलनेत नवे आहेत.
४. झोरास्ट्रीयन सार्व / इराण
इराणच्या मध्यभागातल्या राष्ट्रीय नैसर्गिक स्मारकाच्या जवळ हे झाड आढळून येते. हे झाडही तब्बल ४,००० वर्षे जुने आहे. मध्य आशियातील लोकांनी अजून काटे असलेल्या चाकाचा शोध लावला नव्हता तेव्हापासून हे झाड इथे आहे.
५. फिट्झरोया क्युप्रेसॉइडज / चिले
अँडीज पर्वतावर हे सदाहरित आणि उंच झाड आढळून येते. या झाडाला फिट्झरोया क्युप्रेसॉइडज म्हटले जाते. या ठिकाणी जगातील आणखी काही जुने-पुराने वृक्ष आढळून येतात. या झाडाला सामान्य भाषेत अलर्स म्हटले जाते. याठिकाणी २०० वर्षांपूर्वीपासूनची झाडे आढळतात. तसे इथे एक झाड ३,६०० वर्षे जुने आहे.
६. ट्री ऑफ वन हंड्रेड हॉर्सेस / सिसिली
हे झाड सामान्यत: चेस्टनट ट्री म्हणून ओळखले जाते. पण याचे नाव ट्री ऑफ वन हंड्रेड हॉर्सेस कसे पडले यामागेही एक कथा आहे. सिसिलीच्या एटना पर्वतावरील ज्वालामुखीच्या परिसरात आढळून येणारे हे झाड २ ते ४००० वर्षे जुने असल्याचे म्हटले जाते. या ऐतिहासिक झाडाखाली पावसापासून संरक्षण मिळवण्यासाठी १०० सैनिकांनी आपल्या घोड्यांसह विश्रांती घेतली होती, म्हणून या झाडाला ट्री ऑफ वन हंड्रेड हॉर्सेस म्हटले जाते. या झाडाचा घेर १९० फूट इतका पसरलेला आहे. जवळपास एका हॉकीच्या मैदानाएवढा या झाडाचा घेर आहे.
तर ही आहेत जगातील काही प्राचीन नव्हे, तर अतिप्राचीन झाडे. तुमच्या परिसरातही अशीच काही ऐतिहासिक महत्त्व असलेली झाडे असतील तर त्याबद्दल कमेंटमधून आम्हाला नक्की सांगा.
मेघश्री श्रेष्ठी
