लोकसंख्या जास्त असली की खेळात यश मिळतं, हा जागतिक क्रीडा क्षेत्रातील सर्वात मोठा भ्रम आहे.५ लाख ९० हजार लोकसंख्या असलेल्या 'काबो वर्दे' (Cabo Verde) या देशाने हा दावा पूर्णपणे मोडीत काढला आहे. आफ्रिकेच्या पश्चिम किनारपट्टीवर वसलेल्या या छोट्याशा द्वीपसमूहाने सध्या फुटबॉल विश्वात खळबळ उडवून दिली आहे.
१६ जून २०२६ रोजी सुरू असलेल्या फिफा वर्ल्डकपच्या धामधुमीत काबो वर्देचे नाव आज प्रत्येक फुटबॉल प्रेमीच्या तोंडी आहे. आकडेवारी सांगते की, या देशाची एकूण लोकसंख्या पुण्यातील एका उपनगरापेक्षाही कमी आहे. तरीही त्यांच्या 'ब्लू शार्क्स' (Blue Sharks) या संघाने मैदानात बलाढ्य संघांना घाम फोडला आहे. हे यश केवळ नशिबाने मिळालेलं नाही.
अनेक भारतीयांसाठी 'काबो वर्दे' हे नाव पूर्णपणे अनोळखी असू शकतं. हा देश १० ज्वालामुखी बेटांचा बनलेला एक छोटा समूह आहे. अटलांटिक महासागरातील या देशावर वर्षानुवर्षे पोर्तुगालचे राज्य होते.१९७५ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर या देशाने आपली नवी ओळख क्रीडा क्षेत्रात अत्यंत वेगाने निर्माण केली.
यामागचं कारण म्हणजे त्यांची खेळाडू शोधण्याची आणि त्यांना घडवण्याची पद्धत. काबो वर्देचे अनेक खेळाडू युरोपमधील मोठ्या क्लबमध्ये व्यावसायिक फुटबॉल खेळतात. त्यांच्याकडे मर्यादित संसाधने असूनही त्यांनी आधुनिक तंत्रज्ञान आणि शिस्तीच्या जोरावर प्रगती केली आहे. थेट सांगायचं तर, त्यांच्या फुटबॉलमध्ये पोर्तुगीज तांत्रिक कौशल्य आणि आफ्रिकन शारीरिक ताकद यांचा सुरेख संगम पाहायला मिळतो.
फक्त काबो वर्देच नाही, तर आइसलँड आणि कोमोरोस (Comoros) सारख्या देशांनीही हीच किमया करून दाखवली आहे. ३.७ लाख लोकसंख्या असलेल्या आइसलँडने काही वर्षांपूर्वी युरो कप आणि वर्ल्डकपमध्ये अर्जेंटिनासारख्या संघाला बरोबरीत रोखले होते. वस्तुस्थिती अशी आहे की, मैदानावर देशाचा भूगोल किंवा लोकसंख्या नाही, तर खेळाडूंची जिद्द आणि फेडरेशनचे योग्य नियोजन महत्त्वाचे ठरते.
विश्लेषकांच्या मते, काबो वर्देची ही झेप केवळ योगायोग नाही. त्यांनी गेल्या दशकात आपल्या 'ग्रासरूट लेव्हल'वर मोठी गुंतवणूक केली आहे. अधिकृत सूत्रांनुसार, त्यांच्या राष्ट्रीय संघातील बहुतांश खेळाडू हे परदेशात स्थायिक झालेले पण मूळचे काबो वर्देचे नागरिक आहेत. आपल्या मातीशी असलेली ही नाळ त्यांना मैदानात अधिक ताकद देते.
सामना संपल्यानंतर जेव्हा या देशाचा राष्ट्रध्वज फडकतो, तेव्हा जगाला हे उमजतं की खेळाचा दर्जा लोकसंख्येवर अवलंबून नसतो. काबो वर्देने केवळ फुटबॉल खेळला नाही, तर जगातील सर्व छोट्या देशांच्या स्वप्नांना एक नवी दिशा दिली आहे.
जर ५ लाखांचा देश जगाशी भिडू शकतो, तर १३५ कोटींच्या देशात आपण खेळाच्या नियोजनात कुठे कमी पडतोय?
