ताटातल्या अळ्यांकडे दुर्लक्ष करून 'न्यू इंडिया'ची प्रतिमा कशी टिकणार?

वंदे भारतमध्ये अळ्यांचे 'दही': IRCTC ला १० लाख, तर कंत्राटदाराला ५० लाखांचा दंड; थेट कंत्राटच रद्द!

१५ मार्च २०२६ रोजी पाटणा-टाटानगर वंदे भारत एक्सप्रेसमध्ये (गाडी क्र. २१८९६) घडलेला हा प्रकार सध्या सोशल मीडियावर तीव्र संतापाचा विषय ठरला आहे. रेल्वे मंत्रालयाने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत आयआरसीटीसीला (IRCTC) १० लाख आणि सेवा पुरवठादाराला ५० लाख रुपयांचा मोठा दंड ठोठावला आहे.

एवढ्यावरच न थांबता, संबंधित कंत्राटदाराचा परवाना तात्काळ रद्द करण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत.

एका प्रवाशाने चित्रीत केलेल्या व्हिडिओमध्ये दह्याच्या वाटीत जिवंत अळ्या वळवळताना स्पष्ट दिसत होत्या. ही दृश्ये समोर आल्यानंतर रेल्वेच्या खानपान व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. रेल्वे कर्मचाऱ्यांनी या अळ्यांना 'केशर' (Saffron) म्हणत प्रवाशाची दिशाभूल करण्याचा केविलवाणा प्रयत्न केला. मात्र, संतापलेल्या प्रवाशाने जेव्हा दह्याचे पाकीट बारकाईने तपासले, तेव्हा धक्कादायक वास्तव समोर आले.

वस्तुस्थिती अशी आहे की, ४ मार्च रोजी तयार केलेले हे दही तब्बल ११ दिवसांनंतर म्हणजेच १५ मार्चला प्रवाशांना वाढले जात होते.

दह्याची 'वैधता' संपल्यानंतरही ते प्रीमियम ट्रेनमध्ये दिले जाणे हा प्रवाशांच्या आरोग्याशी केलेला क्रूर खेळ होता.

वैद्यकीय दृष्टिकोनातून पाहिले तर, अशा प्रकारचे शिळे आणि अळ्यायुक्त अन्न खाल्ल्याने 'फूड पॉयझनिंग' किंवा तीव्र पोटाचे विकार होऊ शकतात. आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार, दूषित डेअरी उत्पादनांमध्ये साल्मोनेला किंवा ई-कोलाई सारखे घातक जीवाणू वेगाने वाढतात, जे जीवावर बेतू शकतात.

या संदर्भात विश्लेषकांच्या मते, वंदे भारत सारख्या आधुनिक ट्रेनमध्ये असा प्रकार घडणे हे रेल्वेच्या प्रतिमेला तडा देणारे आहे. रेल्वेने आता 'झिरो टॉलरन्स' धोरण अवलंबले असून प्रवाशांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

आकडेवारी सांगते की, रेल्वेमध्ये अन्नाच्या दर्जाबाबत दरवर्षी हजारो तक्रारी येतात, पण ६० लाखांचा एकूण दंड ही अलीकडच्या काळातील सर्वात मोठी आणि कठोर कारवाई मानली जात आहे. रेल्वे मंत्रालयाने घेतलेला हा निर्णय इतर कंत्राटदारांसाठी एक जरब बसवणारा धडा ठरेल.

प्रीमियम तिकीट काढून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशाला किमान 'सुरक्षित' अन्न मिळणे हा त्याचा मूलभूत अधिकार आहे. दंडाची ही रक्कम रेल्वेच्या तिजोरीत जाईल, पण प्रवाशांचा गमावलेला विश्वास पुन्हा संपादन करणे हे रेल्वेपुढील खरे आव्हान असेल.

एका बाजूला आपण हाय-स्पीड ट्रेनचे स्वप्न पाहत असताना, ताटातल्या अळ्यांकडे दुर्लक्ष करून 'न्यू इंडिया'ची प्रतिमा कशी टिकणार?