आईची माया ही जगातली सगळ्यात मोठी शक्ती आहे, मग ती रक्ताच्या नात्यातून मिळो किंवा एका कापडी खेळण्यातून. :एका खेळण्याने दिली आईची माया: पंच नावाच्या माकडाची काळजाला भिडणारी गोष्ट
जपानमधील एका इवल्याशा माकडाच्या पिल्लामुळे, जगभरातील 'आयकीया' (IKEA) स्टोअर्समधील एका विशिष्ट बाहुलीचा स्टॉक अचानक संपला आणि ऑनलाईन मार्केटमध्ये तिची किंमत चक्क २५ हजार रुपयांच्या (३०० डॉलर्स) वर पोहोचली. ही केवळ एका खेळण्याची विक्री वाढल्याची आकडेवारी नाही, तर ती एका माकडाच्या पिल्लाने आपल्या आईच्या मायेसाठी दिलेल्या लढ्याची साक्ष आहे.
गोष्ट आहे जपानच्या 'इचिकावा सिटी झू' (Ichikawa City Zoo) मधील 'पंच' (Punch) नावाच्या एका जपानी मॅकॅक (Japanese Macaque) पिल्लाची. २६ जुलै २०२५ रोजी पंचचा जन्म झाला, पण नियतीला काहीतरी वेगळंच मान्य होतं. जन्म दिल्यानंतर काही वेळातच त्याच्या आईने त्याला जवळ घेण्यास नकार दिला. निसर्गाचा हा एक क्रूर नियम आहे; कधी कधी पहिल्यांदा आई होणाऱ्या माद्या किंवा प्रचंड उष्णतेमुळे तणावात असलेल्या माद्या आपल्या पिल्लाला सोडून देतात. पंचच्या बाबतीतही तेच घडलं.
आईची उब न मिळाल्यास माकडाची पिल्लं जगण्याची शक्यता फार कमी असते. अशा वेळी प्राणिसंग्रहालयातील कर्मचाऱ्यांनी एक शक्कल लढवली. त्यांनी पंचला आयकीया कंपनीची एक केशरी रंगाची 'ओरंगुटान' (Orangutan) बाहुली दिली. पंचने त्या बाहुलीला इतकं घट्ट पकडलं की जणू त्याला आपली हरवलेली आईच गवसली होती. त्या मऊशार बाहुलीला इंटरनेटवर 'ओरान-मामा' (Oran-Mama) असं नाव मिळालं.
पंच मोठा होऊ लागल्यावर त्याला इतर माकडांच्या कळपात सोडण्यात आलं. पण कळपातील इतर माकडांनी या आई नसलेल्या पिल्लाला सहजासहजी स्वीकारलं नाही. सोशल मीडियावर काही व्हिडिओ व्हायरल झाले, ज्यात मोठी माकडं पंचला ओढताना किंवा त्रास देताना दिसत होती. पण प्रत्येक वेळी घाबरलेला पंच धावत जाऊन आपल्या त्या 'ओरान-मामा'ला घट्ट मिठी मारायचा. ते खेळणं त्याच्यासाठी केवळ एक वस्तू नव्हती, तर ते त्याचं सुरक्षा कवच होतं.
प्राणिसंग्रहालयाच्या कर्मचाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पंच आता हळूहळू 'माकडं कशी वागतात' हे शिकतोय.
विज्ञानाच्या भाषेत सांगायचं तर, माकडांच्या पिल्लांना अन्नापेक्षाही जास्त 'स्पर्शाची उब' हवी असते. पंचने त्या निर्जीव खेळण्यातून ती उब मिळवली आणि स्वतःला मृत्यूच्या दारातून बाहेर काढलं. आयकीया जपानच्या अध्यक्षांनी स्वतः प्राणिसंग्रहालयाला भेट देऊन पंचसाठी अशा ३३ बाहुल्या भेट दिल्या आहेत, जेणेकरून त्याच्या मायेची उब कधीही संपू नये.
पंच आता हळूहळू त्या बाहुलीचा आधार सोडत आहे. तो इतर माकडांसोबत खेळू लागला आहे, त्यांच्या पाठीवर बसू लागला आहे. ज्या बाहुलीने त्याला जगायला शिकवलं, तिला आता तो हळूहळू निरोप देत स्वावलंबी होतोय. ही गोष्ट आपल्याला शिकवते की, प्रेम आणि मायेची गरज ही केवळ माणसांनाच नाही, तर प्रत्येक सजीवाला असते.
एका निर्जीव खेळण्याने एका जीवाला दिलेली ही संजीवनी विज्ञानाच्या पलीकडची आणि माणुसकीच्या जवळ जाणारी आहे. निसर्गाच्या या कठीण शाळेत पंच नावाचा हा छोटा योद्धा आता आपली स्वतःची ओळख निर्माण करतोय.
